Verslag van de directie

Noordlease B.V.

Verslag van de directie

Ontwikkelingen in 2015

Als NOM kijken we terug op een succesvol jaar. We sloten 2015 af met een positief resultaat van € 2,8 miljoen, het nettoresultaat van ontvangen rente, dividenden, afboekingen, voorzieningen en overige resultaten op participaties. Ten opzichte van 2014 zagen we een toenemend aantal financieringsaanvragen en een groeiende investeringsbereidheid. Dit heeft zich vertaald naar flinke groei in het aantal financieringen. Ook de resultaten uit onze acquisitie (FDI) activiteiten waren goed, met een bovengemiddelde score van 455 arbeidsplaatsen in de regio. NOM Business Development heeft met € 23,8 miljoen aan investering in innovatieve projecten haar doelstelling ruimschoots behaald. Deze investering vertaalt zich naar 126 manjaren arbeid dat in ontwikkelingsprojecten is gerealiseerd afgelopen jaar.

Een van de hoogtepunten van 2015 is de overeenkomst tussen Philips Lighting en Chezz Partners.  Na het besluit van Philips in 2014 om haar armaturenfabriek in Emmen eind 2016 te sluiten, hebben NOM en Chezz Partners samengewerkt aan een oplossing waarbij zoveel mogelijk werkgelegenheid behouden wordt. Dit wordt gerealiseerd door de start van twee nieuwe bedrijven op de fabriekslocatie met een deel van het huidige Philips-personeel.

Als afsluiter van het jaar werd eind december een overeenkomst getroffen tussen het Ministerie van Economische Zaken en de 3 noordelijke Provincies over het aandeelhoudersschap van de NOM. Het Ministerie, nu nog voor 99,97% aandeelhouder, zal in 2016 49,97% van haar aandelen verkopen aan de drie noordelijke Provincies. Hiermee krijgen de Provincies, na ruim 42 jaar, meer verantwoordelijkheid. Dit bevestigt het eigenaarschap van de NOM en komt de inspanningen in het bieden van een goed perspectief aan de inwoners en ondernemers van Noord-Nederland ten goede. 

Resultaat Realisatie 2014 Doel 2015 Realisatie 2015
Economie      
FDI: investeringen € 831 mln € 100 mln € 46 mln
BD: innovatie impuls (gefinancierde projecten) € 20,5 mln € 6 mln € 23,8 mln
F: uitzettingen € 9,2 mln € 8 - 12 mln € 12,1 mln
F: uitzettingen via Doefonds, MKB Fonds en IFG € 1,1 mln   € 4,8 mln
Flinc: directe en indirecte investeringen € 4,5 mln € 3 mln € 7,4 mln
Sociaal      
FDI: arbeidsplaatsen (incl. behoud en IR) 393 200 455
BD: aantal manjaren arbeid in Ontwikkelprojecten 109 - 126
F: aantal arbeidsplaatsen bij NOM-deelnemingen 2.774 - 3.021
Flinc: aantal arbeidsplaatsen 133 36 185
Milieu      
Totale CO2 emissie (kg) 258.868 - 148.509

Tabel 1: Resultaten op hoofdlijnen

Toekomst

De NOM is verheugd met het in december 2015 bereikte principeakkoord tussen het Ministerie van Economische Zaken en de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe over het aandeelhouderschap. De grotere verantwoordelijkheid voor de Provincies versterkt de rol en continuïteit van de NOM bij het uitvoeren van het regionaal beleid en de impuls die wij willen geven aan de economie van de drie noordelijke provincies. Onderdeel van het principeakkoord vormt de toekomstige bekostiging van het ontwikkelingsbedrijf. Deze bekostiging vindt momenteel plaats door middel van een kruisfinanciering. Door de aandeelhouders is besloten deze kruisfinanciering per 1 januari 2016 te stoppen.

Aanvullend op de twee in 2014 in beheer genomen Provinciale fondsen, het MKB-Fonds Drenthe en het Doefonds Fryslân B.V., heeft de NOM in 2015 ook het beheer van het Investeringsfonds Groningen (IFG) op zich genomen. Hieruit zijn in 2015 twee investeringen gerealiseerd. De drie fondsen hebben afspraken gemaakt met de NOM over de sectoren waarin zij investeren. Aanvragen die niet bij de criteria van de NOM passen, maar wel bij de provinciale fondsen, kunnen zo toch in behandeling worden genomen. 

De NOM heeft in 2015 tevens in het nieuw opgezette Carduso Capital fonds geïnvesteerd. Dit fonds, opgericht door de Rijkuniversiteit Groningen, bezit specialistische kennis over de sectoren life sciences, healthy ageing, energy en sustainable society.  Vanuit dit fonds is € 16 miljoen beschikbaar.

Voor ‘vroege fase financiering’ is het Innovatiefonds Noord-Nederland in 2014 van start gegaan. Hoewel de financiering van het fonds in 2015 nog niet compleet was in verband met de continuerende gesprekken met aandeelhouders, heeft het Innovatiefonds in het eerste jaar een redelijk resultaat behaald en zijn vanuit dit fonds vier investeringen gedaan.

Met Greenlincs richt de NOM zich op business development van de Agrifood en Biobased Economy (BBE) sectoren. Het is de ambitie dat Greenlincs zich ontwikkelt tot hét gezicht van de Noordelijke AgriFood & Biobased Economy en daarbij fungeert als Noord-Nederlandse spil in het netwerk van bedrijven en kennisinstellingen.

Het programma Flinc, opgezet in 2013 als portal om starters en pre-starters op gang te helpen op financieringsgebied, verliep in 2015 goed. Uit de resultaten en reacties vanuit de markt blijkt een grote behoefte te bestaan aan deze dienstverlening. Hoewel we initieel voor een voorzichtige aanpak kozen, zien we na het tweede volle jaar dat er meer gerealiseerd kan worden. De NOM zal zich onder andere richten op verbetermogelijkheden in het organiseren van het investeringsnetwerk rondom de financiering van bedrijven. Met de opgedane ervaring denken we de komende tijd de snelheid van financieringen te kunnen verhogen. Het is tevens de ambitie om de activiteiten uit te breiden naar de bredere MKB-markt. De financiering voor Flinc is voor de komende jaren zeker gesteld door deze op te nemen in de basisfinanciering. De doelstellingen worden daarom afzonderlijk gepresenteerd.

De geschetste ontwikkelingen geven de vraag naar en het belang van de diensten van de NOM vanuit de Noord-Nederlandse markt weer. Om de positieve lijn voort te zetten zijn de doelstellingen voor het jaar 2016 bijgesteld. NOM Finance heeft de ambitie tenminste € 10 miljoen aan investeringen te realiseren. Voor FDI is de doelstelling voor het investeringsniveau verhoogd naar € 200 miljoen en het aantal arbeidsplaatsen verhoogd van 100 naar minimaal 200. De afdeling BD heeft haar ambitie qua investeringsniveau bijgesteld naar € 12 miljoen, als gemiddelde voor de komende jaren, aan financieringsgelden geïnvesteerd door externe partijen. Het mooie resultaat dat afgelopen jaar behaald is in het realiseren van lokaal aandeelhoudersschap bij de noordelijke provincies, vormt een belangrijke basis voor de continuïteit van onze bijdrage aan de economische ontwikkeling van Noord-Nederland.

Duurzame Ontwikkeling

De doelstelling van de NOM is het stimuleren van economische bedrijvigheid in Noord-Nederland. Vanuit duurzaamheidsperspectief heeft de NOM dan ook met name impact op sociaal-economische aspecten. In bredere context hebben wij het onderwerp Circulaire Economie als belangrijke trend gesignaleerd en geadopteerd. Zowel de energiesector als de landbouw- en voedingsmiddelenindustrie hebben sterke wortels in Noord-Nederland. Dit maakt het voorzien in eigen energie en voedsel, naast productie voor de wereldmarkt, tot een belangrijk ontwikkel- en innovatiethema in onze regio.

Circulaire modellen bieden ook kansen om in de maakindustrie meer regionale productie te realiseren. Daardoor kan de maakindustrie, een belangrijke kurk waarop onze economie drijft, in stand blijven. Deze trend past bij de Regionale Innovatie Strategie (RIS) van Noord-Nederland. In de topsectoren, waaronder Chemie en Watertechnologie, ontstaan veel projecten die hierop aansluiten. Ook zien we, vanuit onze acquisitieafdeling FDI, dat met name buitenlandse bedrijven in ketens denken en als onderdeel van een regionaal ecosysteem van bedrijven willen functioneren. Daarom investeren wij in de aantrekkelijkheid van de noordelijke regio en in het creëren van deze ketens. De korte lijnen, de goede arbeidsmoraal en een aansluitende onderwijsstructuur in onze regio dragen hier zeker aan bij.

Ook zien we kansen in verder commercialiseren van duurzaamheidsaspecten van producten en diensten. Met meer communicatie over deze aspecten kunnen bedrijven hun competitieve en onderscheidende positie vergroten. De zoektocht naar nieuwe verbindingen en oplossingen levert hiermee juist waarde op in plaats van dat zij een belemmering vormt.  Nieuwe technologische ontwikkelingen en hieraan gerelateerde duurzaamheidsaspecten bieden ook kansen op regionaal niveau. Een goed voorbeeld is 3D-printing. De flexibiliteit van kleinere productie series die hiermee gepaard gaat, zorgt dat productie terug kan worden gehaald vanuit lagelonenlanden naar de noordelijke regio. Ook de lagere logistieke kosten en de mogelijkheden ten aanzien van combinaties tussen massaproductie en design, betekenen veel voor onze regio.

Het continuïteitsperspectief van ondernemingen is van toepassing op onze eigen organisatie en op bedrijven in de regio. Het creëren van nieuwe werkgelegenheid en het behouden van bestaande werkgelegenheid is verankerd in onze kerntaak. Groei in werkgelegenheid is het resultaat van een toenemend aantal bedrijven en startups die zich, met inzet van Foreign Direct Investment, in onze regio vestigen. Daarnaast is deze groei toe te schrijven aan bestaande bedrijven in de regio die groeien door de introductie van nieuwe producten en diensten en het verbeteren van kosten efficiënties. Ook willen veel ondernemers inspelen op de vraag naar duurzamere producten en diensten. Met name onze medewerkers van Business Development zijn actief op zoek naar antwoorden op die marktvraag. In de projecten die zij de laatste jaren ontwikkelen voeren ‘vergroenen’ en verduurzamen de boventoon.

Als ontwikkelingsmaatschappij bevinden we ons aan de voorkant van het innovatieproces. De Business Developers werken samen met ondernemers aan het bedenken en uitwerken van ideeën. Onze rol is afgerond wanneer ideeën zijn ontwikkeld tot concrete projectplannen en financiering is geregeld. Mede doordat resultaten van deze projecten vaak veel later zichtbaar worden, wordt de impact ervan niet altijd gerelateerd aan de NOM, ondanks dat wij aan de basis hebben gestaan. Ook clusterorganisaties lopen ertegenaan dat hun impact in de ketensamenwerking niet altijd zichtbaar is.

Ook zien wij bepaalde uitdagingen. Met name in de sectoren die FDI en BD bedienen is de beschikbaarheid van arbeidskrachten een thema. Voor veel techniekbedrijven is het lastig om geschikt en goed opgeleid personeel te vinden. De arbeidsmarkt van IT’ers wordt steeds krapper. De NOM vraagt bij overheid en kennisinstellingen actief aandacht hiervoor. Rondom het vestigen van buitenlandse bedrijven in de regio biedt de NOM toegevoegde waarde door, in samenwerking met gemeenten, arrangementen te ontwikkelen waar opleidingstrajecten tijdens de transitieperiode deel van uit maken. Hiermee zijn bedrijven verzekerd van goed opgeleid personeel op het moment van vestigen. Deze arrangementen stimuleren bedrijven om zich in de noordelijke regio te vestigen. Vanuit commercieel oogpunt biedt bovenstaande dynamiek daarom naast een uitdaging ook een kans.

Dat duurzaam ondernemen in de NOM verankerd ligt, brengen we tot uitdrukking in onze verslaglegging. In dit jaarverslag is geen apart duurzaamheidsverslag opgenomen. De strategie, activiteiten en resultaten met betrekking tot duurzaamheid zijn volledig geïntegreerd in het jaarverslag van de NOM. Door middel van voorbeelden van projecten en activiteiten die wij ontwikkelen geven we in dit jaarverslag een gezicht aan het duurzame karakter van onze werkzaamheden. Om inzicht te geven in de interne resultaten van de NOM wordt voor prestatie indicatoren aansluiting gezocht bij de indicatoren gedefinieerd door het Global Reporting Initiative (GRI). De resultaten met betrekking tot de externe en interne prestatie indicatoren worden in Duurzaamheidsresultaten uiteengezet.

In 2015 is de Raad van Commissarissen vernieuwd met de benoeming van drie nieuwe commissarissen.  De verhouding man – vrouw wijzigt daardoor in positieve zin, maar is nog niet in evenwicht. Dit blijft een aandachtspunt voor de komende jaren. De Raad is daarmee na een korte onderbreking weer voltallig. Vanuit het management zijn we daar content mee omdat er sprake is van een breed samengestelde Raad die nieuwe impulsen geeft aan de onderneming.

S. Jansen, directeur