Jaarrekening

Catawiki

 Jaarrekening

Jaarrekening

Geconsolideerde balans

Voor verwerking resultaat (bedragen x € 1.000)

Geconsolideerde balans
      2015      2014 
Activa            
Materiële vaste activa            
Inventaris 1   123     146  
      123     146
Financiële vaste activa            
Participaties 2   19.552     11.063  
Vorderingen op participaties 3   9.388     8.073  
Overige leningen u/g 4   304     1.069  
Aanjaagfonds 5   1.432     1.438  
Pre Seed Capital Faciliteit 6   129     270  
      30.805     21.913
Vlottende activa            
Vorderingen en overlopende activa 7   1.931     1.925  
Liquide middelen 8   40.948     58.841  
      42.879     60.766
Totaal activa     73.807     82.825
             
Passiva            
Groepsvermogen 9     72.279     79.466
             
Voorzieningen 10     81     82
             
Kortlopende schulden 11     1.447     3.277
             
Totaal passiva     73.807     82.825

Geconsolideerde winst- en verliesrekening

Geconsolideerde winst- en verliesrekening
      2015     2014
Financieringsbedrijf            
Opbrengsten            
Rente- en provisiebaten 12 2.401     3.376    
Ontvangen dividenden 13 3.904     10.106    
Opbrengst commissariaten 14 56     40    
Resultaat verkopen            
participaties 15 274     5.251    
Beheer fondsen 16 617     264    
    7.252     19.037  
Kosten            
Personeelskosten 22 1.810     1.537    
Overige kosten 23 944     1.044    
Saldo van dotaties aan de            
voorziening voor financiële vaste activa 24 1.294     6.962    
    4.048     9.543  
Resultaat Financieringsbedrijf     3.204     9.494
             
Ontwikkelingsbedrijf            
Opbrengsten / vergoedingen            
Ministerie van Economische            
Zaken 17 1.004     1.004    
Bijdrage Provincies 18 568     556    
Bijdrage acquisitie Provincies 18 180     116    
Bijdrage acquisitie Gemeenten 18 234     160    
Projectfinanciering 19 702     751    
Opbrengst Detachering 20 238     433    
Diensten aan derden 21 6     6    
    2.932     3.026  
Kosten            
Personeelskosten 22 2.161     2.082    
Overige kosten 23 1.160     1.428    
    3.321     3.510  
Resultaat Ontwikkelingsbedrijf     ‑389     ‑484
             
Resultaat voor en na belasting     2.815     9.010

Geconsolideerd kasstroomoverzicht

Geconsolideerd kasstroomoverzicht
      2015     2014
Kasstroom uit operationele activiteiten            
Bedrijfsresultaat   2.815     9.010  
Aanpassingen voor:            
Afschrijvingen materiële vaste activa 23     -    
Mutatie voorzieningen ‑1     7    
Mutatie voorzieningen            
waardering financiële vaste activa 1.504     1.389    
Verandering in werkkapitaal:            
Mutatie vorderingen ‑6     260    
Mutatie kortlopende schulden ‑1.830     1.544    
    ‑310     3.200  
Kasstroom uit bedrijfsoperaties     2.505     12.210
             
Kasstroom uit investeringsactiviteiten            
Investeringen in participaties ‑14.763     ‑11.086    
Investeringen in duurzame activa -     ‑146    
Ontvangsten inzake de verkoop van            
participaties en aflossing leningen 4.367     7.991    
    ‑10.396     ‑3.241  
      ‑10.396     ‑3.241
Kasstroom uit financieringsactiviteiten            
Dividenduitkering NOM   ‑10.002     -  
Mutatie lening TAFF   -     ‑1.500  
      ‑10.002     ‑1.500
             
Netto kasstroom     ‑17.893     7.469
             
Saldo liquide middelen begin boekjaar     58.841     51.372
Saldo liquide middelen einde boekjaar     40.948     58.841
             
Mutatie liquide middelen     ‑17.893     7.469

Toelichting behorende tot de geconsolideerde jaarrekening 2015

Algemeen

De onderneming, gevestigd te Groningen aan de Paterswoldseweg 810, is een naamloze  vennootschap, waarvan de aandelen voor 99,97% in het bezit zijn van de Staat der Nederlanden. De resterende 0,03% is in het bezit van de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe.

Uitgangspunt bij participatie door de N.V. NOM Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland (statutair gevestigd te Groningen) in ondernemingen, is het in principe tijdelijk verstrekken van risicodragend kapitaal met als doel nieuwe activiteiten op te starten of bestaande activiteiten te versterken. Behoudens bijzondere omstandigheden wordt daarbij gestreefd naar minderheidsbelangen.

Verslagleggingsperiode

Deze jaarrekening is opgesteld uitgaande van een verslaggevingsperiode van een kalenderjaar.

Toegepaste standaarden

De geconsolideerde jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de wettelijke bepalingen van Titel 9 Boek 2 BW en de stellige uitspraken van de Richtlijnen voor de jaarverslaggeving, die uitgegeven zijn door de Raad voor de Jaarverslaggeving. De vennootschappelijke winst- en verliesrekening is opgesteld met inachtneming van art. 2:402 BW.

De grondslagen die worden toegepast voor de waardering van activa en passiva en de resultaatbepaling zijn gebaseerd op historische kosten.

Vergelijking met voorgaand jaar

De gehanteerde grondslagen van waardering en van resultaatbepaling zijn ongewijzigd ten opzichte van het voorgaande jaar.

Stelselwijziging

In 2015 is besloten het resultaat van PSC en aanjaagfonds anders te presenteren. De rentebaten van PSC en aanjaagfonds worden vanaf 2015 verantwoord als rente- en provisiebaten en de getroffen voorzieningen worden verantwoord onder de dotaties aan de voorziening voor financiële vaste activa. De cijfers 2014 zijn conform aangepast. De wijziging heeft geen gevolgen voor het eigen vermogen en resultaat in 2015 en 2014. Voor het overige hebben zich in 2015 geen stelselwijzigingen voorgedaan.

Schattingswijziging

In 2014 is de totstandkoming van de marktwaarde op de financiële vaste activa gewijzigd. Het implementeren van een, in eigen beheer ontwikkeld, portefeuillebeheermodel (Fista) heeft geleid tot een professionaliseringsslag. Waar voorheen de indeling in risicocategorieën plaatsvond op basis van vastgestelde percentages, wordt er met Fista een cijfermatige benadering van de marktwaarde gevolgd. Door middel van het model is er sprake van inzicht in meerdere financiële waarderingsmethodieken, waardoor de kwaliteit van de waardeinschatting (voorziening) verbeterd. Deze nieuwe methodiek is in 2015 ook (voor het eerst) toegepast op het Aanjaagfonds. Het Groei- en Overname fonds is reeds in 2014 overgestapt op deze methodiek.

Continuïteit

Deze jaarrekening is opgesteld uitgaande van de continuïteitsveronderstelling.

Grondslagen voor waardering

Activa en verplichtingen worden in het algemeen gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs of de actuele waarde. Indien geen specifieke waarderingsgrondslag is vermeld vindt waardering plaats tegen de verkrijgingsprijs. In de balans, de winst- en verliesrekening en het kasstroomoverzicht zijn referenties opgenomen. Met deze referenties wordt verwezen naar de toelichting.

Een actief wordt in de balans opgenomen wanneer het waarschijnlijk is dat de toekomstige economische voordelen naar de onderneming zullen toevloeien en de waarde daarvan betrouwbaar kan worden vastgesteld. Een verplichting wordt in de balans opgenomen wanneer het waarschijnlijk is dat de afwikkeling daarvan gepaard zal gaan met een uitstroom van middelen die economische voordelen in zich bergen en de omvang van het bedrag daarvan betrouwbaar kan worden vastgesteld.

Baten worden in de winst- en verliesrekening opgenomen wanneer een vermeerdering van het economisch potentieel, samenhangend met een vermeerdering van een actief of een vermindering van een verplichting, heeft plaatsgevonden, waarvan de omvang betrouwbaar kan worden vastgesteld. Lasten worden verwerkt wanneer een vermindering van het economisch potentieel, samenhangend met een vermindering van een actief of een vermeerdering van een verplichting, heeft plaatsgevonden, waarvan de omvang betrouwbaar kan worden vastgesteld.

Indien een transactie ertoe leidt dat nagenoeg alle of alle toekomstige economische voordelen en alle of nagenoeg alle risico’s met betrekking tot een actief of verplichting aan een derde zijn overgedragen, wordt het actief of de verplichting niet langer in de balans opgenomen. Verder worden activa en verplichtingen niet meer in de balans opgenomen vanaf het tijdstip waarop niet meer wordt voldaan aan de voorwaarden van waarschijnlijkheid van de toekomstige economische voordelen en betrouwbaarheid van de bepaling van de waarde.

De opbrengsten en kosten worden toegerekend aan de periode waarop zij betrekking hebben. Opbrengsten uit verkoop van participaties worden verantwoord indien alle belangrijke risico’s met betrekking tot de participaties zijn overgedragen aan de koper.

De jaarrekening wordt gepresenteerd in euro’s, de functionele valuta van de onderneming. Alle financiële informatie in euro’s is afgerond op het dichtstbijzijnde duizendtal.

De opstelling van de jaarrekening vereist dat het management oordelen vormt en schattingen en veronderstellingen maakt die van invloed zijn op de toepassing van de grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen, en van baten en lasten. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen.

De schattingen en onderliggende veronderstellingen worden voortdurend beoordeeld. Herzieningen van schattingen worden opgenomen in de periode waarin de schatting wordt herzien en in de toekomstige perioden waarvoor de herziening gevolgen heeft.

Voorzieningen worden opgenomen tegen contante waarde.

Grondslagen voor consolidatie

De geconsolideerde jaarrekening omvat de financiële gegevens van de onderneming en haar groepsmaatschappijen en andere rechtspersonen waarop overheersende zeggenschap kan worden uitgeoefend, dan wel waarover de centrale leiding bestaat. Groepsmaatschappijen zijn deelnemingen waarin de onderneming een meerderheidsbelang heeft, of waarin op
een andere wijze een beleidsbepalende invloed kan worden uitgeoefend. Bij de bepaling of beleidsbepalende invloed kan worden uitgeoefend, worden financiële instrumenten die potentiële stemrechten bevatten en direct kunnen worden uitgeoefend, betrokken. Participaties die worden aangehouden om te vervreemden worden niet geconsolideerd.

Nieuw verworven deelnemingen worden in de consolidatie betrokken vanaf het tijdstip waarop beleidsbepalende invloed kan worden uitgeoefend. Afgestoten deelnemingen worden in de consolidatie betrokken tot het tijdstip van beëindiging van deze invloed.

In de geconsolideerde jaarrekening zijn de onderlinge schulden, vorderingen en transacties geëlimineerd, evenals de binnen de Groep gemaakte winsten. De groepsmaatschappijen zijn integraal geconsolideerd, waarbij het minderheidsbelang van derden afzonderlijk tot uitdrukking is gebracht.

Geconsolideerde deelnemingen % Plaats
Venture Kapitaal Fonds III B.V. 100 % Groningen
B.V. Drentse Participatie Maatschappij 100 % Groningen
Participatiemaatschappij Ondernemend Groningen B.V. 100 % Groningen
Innovatie Fonds Noord-Nederland 100 % Groningen

Tabel 33: Geconsolideerde deelnemingen

Het volgende meerderheidsbelang wordt, omdat er geen sprake is van een duurzaam karakter, niet geconsolideerd:

Prins Holding B.V. 79,2% Dokkum

NV NOM is statutair directeur van het Doefonds Fryslân B.V., Drentse Holding B.V. en het Investeringsfonds Groningen B.V. Aangezien de NOM geen beleidsbepalende invloed heeft op deze fondsen, worden deze niet meegeconsolideerd.

Grondslagen voor omrekening vreemde valuta

Transacties in vreemde valuta
Transacties luidend in vreemde valuta worden in de betreffende functionele valuta van de groepsmaatschappijen omgerekend tegen de geldende wisselkoers op de transactiedatum. In vreemde valuta luidende monetaire activa en verplichtingen worden per balansdatum in de functionele valuta omgerekend tegen de op die datum geldende wisselkoers. Niet-monetaire activa en passiva in vreemde valuta’s die tegen historische kostprijs worden opgenomen, worden naar euro’s omgerekend tegen de geldende wisselkoersen per transactiedatum. De bij omrekening optredende valutakoersverschillen worden als last in de winst- en verliesrekening opgenomen.

Materiële vaste activa
Overige materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs inclusief direct toerekenbare kosten, onder aftrek van lineaire afschrijvingen gedurende de verwachte toekomstige gebruiksduur en bijzondere waardeverminderingen.

Subsidies op investeringen worden in mindering gebracht op de verkrijgings- of vervaardingsprijs van de activa waarop de subsidies betrekking hebben.

Grondslagen voor waardering

Financiële vaste activa
Aandelenparticipaties worden gewaardeerd tegen kostprijs, onder aftrek van voorzieningen die worden gevormd als de situatie bij de betrokken ondernemingen daartoe aanleiding geeft.
Deze waardering tegen kostprijs heeft tot gevolg dat waardestijgingen van participaties niet in de cijfers tot uitdrukking komen. Om een nader inzicht te geven in de verandering van de waarde van de participatieportefeuille wordt in de toelichting op de balans de benaderde actuele waarde vermeld.

De inschatting van de marktwaarde van de aandelenparticipaties is opgenomen in de toelichting van de jaarrekening. De benaderde marktwaarde van de aandelenparticipaties komt tot stand middels het portefeuillebeheermodel (Fista). Middels Fista wordt een cijfermatige benadering van de marktwaarde gevolgd en is sprake van meerdere financiële waarderingsmethodieken. Het model gaat uit van de EVCA (European private equity and Venture Capital Association) uitgangspunten. De waardering vindt plaats op basis van de meest objectief mogelijke inschatting (zoals recente transacties). Indien de informatie niet voorhanden is, vindt de waardering plaats op basis van een multiple-benadering, dan wel op basis van intrinsieke waarde van de participaties. De waardering komt gestandaardiseerd en consistent tot stand.

De leningen betreffen zowel leningen aan participaties als leningen aan ondernemingen waarin de NOM niet participeert. Het betreft hier, behoudens uitzonderingsgevallen, (converteerbare) achtergestelde leningen. De leningen zijn opgenomen tegen nominale waarde onder aftrek van eventueel noodzakelijk geachte voorzieningen voor oninbaarheid.

Deelnemingen waarin invloed van betekenis op het zakelijke en financiële beleid kan worden uitgeoefend, worden gewaardeerd volgens de vermogensmutatiemethode op basis van
de nettovermogenswaarde. Bij de bepaling van de nettovermogenswaarde worden de waarderingsgrondslagen van de onderneming gehanteerd. Deelnemingen met een negatieve nettovermogenswaarde worden op nihil gewaardeerd. Wanneer de onderneming garant staat voor de schulden van de betreffende deelneming wordt een voorziening gevormd.

Voorzieningen financiële vaste activa
Voorziening participaties, leningen aan participaties en overige leningen
Vaste activa met een lange levensduur dienen te worden beoordeeld op bijzondere waardeverminderingen wanneer wijzigingen of omstandigheden zich voordoen die doen vermoeden dat de boekwaarde van een actief niet terugverdiend zal worden. De terugverdienmogelijkheid van activa die in gebruik zijn, wordt bepaald op basis van een beoordeling van de resultaten in het verleden, de te verwachten toekomstige resultaten, het management, de organisatie, de uniekheid van het product en/of de productontwikkeling, de marktpositie en de ontwikkelingen in deze.

Wanneer de boekwaarde van een actief naar verwachting niet terugverdiend kan worden, zal er een voorziening worden gevormd voor het verschil tussen de boekwaarde en de te verwachten realiseerbare waarde.

Voorziening deelnemingen
De voorziening deelnemingen wordt primair ten laste van de vorderingen op deze deelneming gevormd en voor het overige onder de voorzieningen ter grootte van het aandeel in de door de deelneming geleden verliezen, dan wel voor de verwachte betalingen door de onderneming ten behoeve van deze deelneming.

Vorderingen
Vorderingen worden bij eerste verwerking gewaardeerd tegen de reële waarde van de tegenprestatie. Vorderingen worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs. Als de ontvangst van de vordering is uitgesteld op grond van een verlengde overeengekomen betalingstermijn wordt de reële waarde bepaald aan de hand van de contante waarde van de verwachte ontvangsten en worden er op basis van de effectieve rente rente-inkomsten ten gunste van de winst- en verliesrekening gebracht. Voorzieningen wegens oninbaarheid worden in mindering gebracht op de boekwaarde van de vordering.

Projecten
Projecten met meerdere deelnemers, die de NOM als subsidieaanvrager coördineert, worden in de balans verantwoord. De balanspost is het saldo van de gemaakte projectkosten en de ontvangen bijdragen. Personele kosten die subsidiabel zijn worden aan het project toegerekend en in mindering gebracht op de personele kosten van de NOM. Een eventuele eigen bijdrage van de NOM wordt ten laste van het resultaat gebracht. Indien ultimo het boekjaar de projectkosten hoger zijn dan de ontvangen bijdragen, wordt het saldo gepresenteerd onder overige vorderingen. Indien de ontvangen bijdragen hoger zijn de projectkosten, wordt het saldo onder kortlopende schulden gepresenteerd.

Kosten en opbrengsten met betrekking tot op projectbasis gefinancierde werkzaamheden van de NOM, die op verzoek van derden worden uitgevoerd, worden in de winst- en verliesrekening verantwoord.

Liquide middelen
Liquide middelen bestaan uit kas, banktegoeden en (direct opeisbare) deposito’s met een looptijd korter dan één jaar. Rekening-courantschulden bij banken zijn opgenomen onder schulden aan kredietinstellingen onder kortlopende schulden. Liquide middelen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.

Voorzieningen
Voorzieningen worden gewaardeerd tegen, hetzij de nominale waarde van de uitgaven die naar verwachting noodzakelijk zijn om de verplichtingen en verliezen af te wikkelen, hetzij de contante waarde van die uitgaven.

Een voorziening wordt in de balans opgenomen, wanneer er sprake is van:
•    een in rechte afdwingbare of feitelijke verplichting die het gevolg is van een gebeurtenis in het verleden; en
•    waarvan een betrouwbare schatting kan worden gemaakt; en
•    het waarschijnlijk is dat voor afwikkeling van die verplichting een uitstroom van middelen nodig is.

Schulden
Schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde. Transactiekosten die direct zijn toe te rekenen aan de verwerving van de schulden worden in de waardering bij eerste verwerking opgenomen. Schulden worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, zijnde het ontvangen bedrag rekening houdend met agio of disagio en onder aftrek van transactiekosten.
Het verschil tussen de bepaalde boekwaarde en de uiteindelijke aflossingswaarde wordt op basis van de effectieve rente gedurende de geschatte looptijd van de schulden in de winst- en verliesrekening als interestlast verwerkt.

Personeelsbeloningen
Periodiek betaalbare beloningen
Lonen, salarissen en sociale lasten worden op grond van de arbeidsvoorwaarden verwerkt in de winst-en-verliesrekening voor zover ze verschuldigd zijn aan werknemers.

Pensioenen
Toegekende pensioenaanspraken zijn gebaseerd op het salaris van de werknemer, onder aftrek van een AOW-franchise, rekening houdend met de leeftijd van een werknemer. Jaarlijks wordt geïndexeerd op basis van de consumentenprijsindex, met een maximum van 1,5%.

Toegekende pensioenaanspraken worden door middel van periodieke premiebetaling aan de pensioenverzekeraar af gefinancierd. Uitgangspunt is dat de in de verslagperiode te verwerken pensioenlast gelijk is aan de over die periode aan het pensioenverzekeraar verschuldigde pensioenpremies. Voor zover de verschuldigde premies op balansdatum nog niet zijn voldaan, wordt hiervoor een verplichting opgenomen. Als de op balansdatum reeds betaalde premies de verschuldigde premies overtreffen, wordt een overlopende actiefpost opgenomen voor zover sprake zal zijn van terugbetaling door de verzekeraar of van verrekening met in de toekomst verschuldigde premies.

Operationele Leasing
Bij de vennootschap kunnen er leasecontracten bestaan waarbij een groot deel van de voor- en nadelen die aan het eigendom verbonden zijn, niet bij de vennootschap ligt. Deze leasecontracten worden verantwoord als operationele leasing. Verplichtingen uit hoofde van operationele leasing worden, rekening houdend met ontvangen vergoedingen van de lessor, op lineaire basis verwerkt in de winst- en verliesrekening over de looptijd van het contract.

Grondslagen voor resultaatbepaling

Opbrengstverantwoording
Opbrengsten worden alleen verantwoord als er een redelijke zekerheid bestaat dat toekomstige voordelen naar de onderneming zullen toevloeien en dat deze voordelen betrouwbaar kunnen worden geschat.

Rente- en provisiebaten
Rentebaten worden tijdsevenredig verwerkt, rekening houdend met de effectieve rentevoet van de betreffende activa. De rentebaten worden alleen verantwoord indien het waarschijnlijk is dat de economische voordelen met betrekking tot de transactie naar de onderneming zullen toevloeien.

Dividenden
Dividenden van niet op nettovermogenswaarde gewaardeerde deelnemingen, worden verantwoord in het jaar van ontvangst.

Verkoop van participaties
Opbrengsten uit de verkoop van participaties worden opgenomen in de opbrengsten tegen de reële waarde van de ontvangen of te ontvangen vergoeding, na aftrek van de boekwaarde van de participatie. Opbrengsten uit de verkoop van participaties worden in de winst- en verliesrekening verwerkt wanneer de belangrijkste risico’s en voordelen van eigendom aan de koper zijn overgedragen, de inning van de verschuldigde vergoeding waarschijnlijk is, de hiermee verband houdende kosten betrouwbaar kunnen worden ingeschat en er geen sprake is van aanhoudende managementbetrokkenheid bij de participaties.

De overdracht van risico’s en voordelen varieert naargelang de voorwaarden van de betreffende verkoopovereenkomst.

Diensten
Opbrengsten van verleende diensten worden in de winst- en verliesrekening als netto-omzet opgenomen naar rato van het stadium van voltooiing van de transactie op verslagdatum.
Het stadium van voltooiing wordt bepaald aan de hand van beoordelingen van de verrichte werkzaamheden. De opbrengsten van diensten worden verantwoord in het jaar waarin zij zijn verricht.

Overheidssubsidies
Overheidssubsidies worden aanvankelijk in de balans opgenomen als vooruit ontvangen baten zodra er redelijke zekerheid bestaat dat zij zullen worden ontvangen en dat zal worden voldaan aan de daaraan verbonden voorwaarden. Subsidies ter compensatie van gemaakte kosten worden systematisch als opbrengsten in de winst- en verliesrekening opgenomen in dezelfde periode als die waarin de kosten worden gemaakt.

Projectfinanciering
De opbrengsten van op projectbasis gefinancierde projecten worden in de winst- en verliesrekening opgenomen in de periode waar de opbrengsten betrekking op hebben.

Opbrengst detachering
Detacheringsopbrengsten worden systematisch als netto-omzet in de winst- en verliesrekening opgenomen in dezelfde periode, als die waarin de kosten worden gemaakt.

Resultaat deelneming
De resultaten van deelnemingen die gedurende het boekjaar zijn verworven of afgestoten, worden vanaf het verwervingsmoment respectievelijk tot het moment van afstoting verwerkt in het resultaat.

Kosten
De kosten worden verantwoord in het jaar waarop zij betrekking hebben. De kosten worden verantwoord in het jaar waarop zij betrekking hebben dan wel wanneer de externe verplichting is aangegaan.

Saldo dotaties aan de voorziening voor financiële vaste activa
Verliezen bij afstoting van participaties of bij oninbaarheid van leningen worden afgeboekt op de daarvoor gevormde voorziening. Toevoegingen aan deze voorziening komen ten laste van het resultaat van het Financieringsbedrijf.

Rentelasten
Rentelasten worden tijdsevenredig verwerkt, rekening houdend met de effectieve rentevoet van de betreffende passiva. Bij de verwerking van de rentelasten wordt rekening gehouden met de verantwoorde transactiekosten op de ontvangen leningen die als onderdeel van de berekening van de effectieve rente worden meegenomen.

Grondslagen voor het kasstroomoverzicht

Belastingen
Omdat alleen publiekrechtelijke organisaties aandeelhouder van de N.V. NOM kunnen zijn en de N.V. NOM geen bedrijf uitoefent als bedoeld in het 3e lid van artikel 2 van de Wet op de Vennootschapsbelasting 1969 is de N.V. NOM, evenals Venture Kapitaal Fonds III B.V., B.V. Drentse Participatie Maatschappij en Participatiemaatschappij Ondernemend Groningen B.V. niet belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting.

Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. De geldmiddelen in het kasstroomoverzicht bestaan uit de liquide middelen. Ontvangsten en uitgaven uit hoofde van interest en ontvangen dividenden zijn opgenomen onder de kasstroom uit operationele activiteiten. Betaalde dividenden worden opgenomen onder de kasstroom uit financierings- activiteiten.

Bepaling actuele waarde
Een aantal grondslagen en de toelichtingen in de jaarrekening vereisen de bepaling van de actuele waarde van zowel financiële als niet-financiële activa en verplichtingen. Ten behoeve van waardering en informatieverschaffing is de actuele waarde op basis van diverse methoden bepaald. Indien van toepassing wordt nadere informatie over de uitgangspunten voor de bepaling van de actuele waarde vermeld bij het onderdeel van deze toelichting dat specifiek op het betreffende actief of de betreffende verplichting van toepassing is.

Toelichting op geconsolideerde balans

Voor verwerking resultaat

Bedragen x € 1.000

Materiële vaste activa

1. Materiële vaste activa

De mutaties in de materiële vaste activa worden als volgt weergegeven:

1. Materiële vaste activa
Activa     2015     2014
Stand per 1 januari   146     -  
      146     -
Mutaties            
Investeringen   -     146  
Desinvesteringen   -     -  
Afschrijvingen materiële vaste activa   ‑23     -  
Afschrijvingen desinvesteringen   -     -  
      ‑23     146
             
Stand per 31 december     123     146

Financiële vaste activa

2. Participaties

Het verloop van de participaties was als volgt:

2. Participaties
        2015     2014
  Verkrijgingswaarde            
  per 1 januari     42.864     40.993
Bij: Nieuwe participaties 2.954     4.301    
  Uitbreidingen / conversies 3.538     624    
      6.492     4.925  
Af: Faillissementen /            
  liquidaties 819     1.801    
  Afgestoten participaties 200     1.253    
      1.019     3.054  
        5.473     1.871
  Nominaal bedrag            
  per 31 december     48.337     42.864
Af: Voorziening     28.785     31.801
        19.552     11.063

De benaderde marktwaarde van de participaties bedroeg ultimo 2015 circa € 96 miljoen (2014: € 47 miljoen).

Het verloop van de voorziening op de participaties was als volgt:

        2015     2014
  Voorziening per 1 januari     31.801     29.312
Bij: Dotatie t.l.v. resultaat i.v.m.            
  waardeveranderingen ‑2.197     5.336    
      ‑2.197     5.336  
Af: Vrijval door desinvestering /            
  afboekingen / faillissementen 819     2.847    
      819     2.847  
        ‑3.016     2.489
  Voorziening per 31 december     28.785     31.801

3. Vorderingen op participaties

Dit betreffen converteerbare achtergestelde leningen verstrekt in combinatie met een participatie in het aandelenkapitaal.

3. Vorderingen op participaties
        2015     2014
  Nominaal bedrag            
  per 1 januari     16.891     15.352
Bij: Nieuwe leningen 2.363     2.896    
  Uitbreiding leningen 2.998     776    
  Bijgeschreven rente 601     725    
      5.962     4.397  
Af: Aflossingen 2.711     1.282    
  Herrubricering lening -     -    
  Conversie -     -    
  Afboekingen /            
  faillissementen -     1.576    
      2.711     2.858  
        3.251     1.539
  Nominaal bedrag            
  per 31 december     20.142     16.891
Af: Voorziening     10.754     8.818
        9.388     8.073

Het verloop van de voorziening op de vorderingen op participaties was als volgt:

        2015     2014
  Voorziening per 1 januari     8.818     9.344
Bij: Dotatie t.l.v. resultaat i.v.m. waardeveranderingen 1.936     1.050    
      1.936     1.050  
Af: Vrijval door desinvestering / afboekingen /            
  faillissementen -     1.576    
      -     1.576  
        1.936     ‑526
  Voorziening            
  per 31 december     10.754     8.818

4. Overigen leningen u/g

Dit betreft (achtergestelde) leningen aan bedrijven waarin de NOM niet participeert in het aandelenkapitaal.

4. Overigen leningen u/g
        2015     2014
  Nominaal bedrag per            
  1 januari     6.918     6.728
Bij: Nieuwe leningen -     -    
  Uitbreiding leningen -     10    
  Bijgeschreven rente 72     1.080    
      72     1.090  
Af: Aflossingen 220     508    
  Conversie            
  Afboekingen /            
  faillissementen 28     392    
      248     900  
        ‑176     190
  Saldo per 31 december     6.742     6.918
Af: Voorziening     6.438     5.849
        304     1.069

Het verloop van de voorziening op de overige leningen u/g was als volgt:

        2015     2014
  Voorziening per 1 januari     5.849     6.056
Bij: Dotatie t.l.v. resultaat i.v.m. waardeveranderingen 617     186    
      617     186  
Af: Vrijval door            
  desinvesteringen /            
  afboekingen /            
  faillissementen 28     393    
      28     393  
        589     ‑207
  Saldo per 31 december     6.438     5.849

5. Aanjaagfonds

Dit betreffen achtergestelde leningen aan bedrijven met een maximum van € 200.000

5. Aanjaagfonds
        2015     2014
  Nominaal bedrag per 1 januari     1.912     2.027
Bij: Nieuwe leningen 800     600    
  Uitbreiding leningen 165     25    
  Bijgeschreven rente 39     35    
      1.004     660  
Af: Aflossingen 175     267    
  Afboekingen /            
  faillissementen 158     508    
      333     775  
        671     ‑115
  Saldo per 31 december     2.583     1.912
Af: Voorziening     1.151     474
        1.432     1.438

Het verloop van de voorziening op het Aanjaagfonds was als volgt:

        2015     2014
  Voorziening per 1 januari     474     672
Bij: Dotatie t.l.v. resultaat i.v.m. waardeveranderingen 835     310    
      835     310  
Af: Vrijval door            
  desinvesteringen /            
  afboekingen /            
  faillissementen 158     508    
      158     508  
        677     ‑198
  Saldo per 31 december     1.151     474

6. Pre Seed Capital Faciliteit (PSC)

Dit betreffen financieringen aan innovatieve starters middels participaties, leningen aan bedrijven en persoonlijke leningen

6. Pre Seed Capital Faciliteit (PSC)
      2015     2014
PSC Participaties   1     67  
PSC Leningen   128     203  
Totaal Pre Seed Faciliteit     129     270

PSC Participaties

Het verloop van deze post was in het verslagjaar als volgt:

PSC Participaties
        2015     2014
  Nominaal bedrag per 1 januari     121     121
Bij: Uitbreiding participaties -     -    
      -     -  
Af: Afboekingen/            
  Faillissementen -     -    
      -     -  
        -     -
  Saldo per 31 december     121     121
Af: Voorziening     120     54
        1     67

Het verloop van deze voorziening op de PSC participaties was als volgt:

        2015     2014
  Voorziening per 1 januari     54     21
Bij: Dotatie t.l.v. resultaat i.v.m. waardeveranderingen 66     33    
      66     33  
Af: Vrijval door desinvesteringen / afboekingen / faillissementen            
    -     -    
      -     -  
        66     33
  Saldo per 31 december     120     54

PSC Leningen

Het verloop van deze post was in het verslagjaar als volgt:

PSC Leningen
        2015     2014
  Nominaal bedrag per 1 januari     432     822
Bij: Nieuwe leningen -     -    
  Bijgeschreven rente 21     13    
      21     13  
Af: Aflossingen 58     154    
  Afboekingen /            
  faillissementen -     249    
      58     403  
        ‑37     ‑390
  Saldo per 31 december     395     432
Af: Voorziening     267     229
        128     203

Het verloop van de voorziening op de PSC lening was als volgt:

        2015     2014
  Voorziening per 1 januari     229     431
Bij: Dotatie t.l.v. resultaat i.v.m. waardeveranderingen 38     47    
      38     47  
Af: Vrijval door desinvesteringen / afboekingen / faillissementen -     249    
      -     249  
        38     ‑202
  Saldo per 31 december     267     229

Een overzicht van de participaties en leningen u/g per 31 december 2015 is vermeld in de bijlagen.

Vlottende activa

7. Vorderingen en overlopende activa

7. Vorderingen en overlopende activa
      2015     2014
Te vorderen subsidie inzake            
apparaatskosten   138     120  
Debiteuren   466     456  
Projecten   506     793  
Pensioenen   45     1  
Te ontvangen interest op liquide middelen   400     441  
Overige vorderingen   376     114  
      1.931     1.925

Debiteuren

Debiteuren
      2015     2014
Nominale waarde            
uitstaande vorderingen   466     456  
Voorziening oninbaarheid   -     -  
Stand per 31 december     466     456

Projecten

Projecten
      2015     2014
Food Future   -     138  
AOP   447     447  
European Regions for            
Innovative Productivity   -     144  
NSSC   -     54  
Food2020   26        
Agrobiopolymeren   20        
Biobased non-food   13        
Overige projecten   -     10  
Stand per 31 december     506     793

8. Liquide middelen

Voor een verklaring van de mutatie van het saldo liquide middelen wordt verwezen naar het geconsolideerd kasstroomoverzicht. In de liquide middelen zijn de volgende deposito’s begrepen:

8. Liquide middelen
Looptijd tot 2015 2014
31 december 2015 € 2,3 miljoen € 9,2 miljoen
31 december 2015 - € 10,0 miljoen
31 december 2015 € 2,5 miljoen € 2,5 miljoen
31 december 2015 - € 1,6 miljoen
31 december 2015 - € 2,5 miljoen
31 december 2015 € 4,2 miljoen  
31 december 2015 - € 5,1 miljoen
31 december 2015 - € 5,0 miljoen
31 december 2015 - € 5,1 miljoen
31 december 2015 € 15,2 miljoen  
17 januari 2017 € 4,8 miljoen € 4,8 miljoen
17 februari 2017 € 4,3 miljoen € 4,3 miljoen
11 september 2017 € 5,2 miljoen € 5,2 miljoen
  € 38,5 miljoen € 55,3 miljoen

De deposito’s zijn direct opeisbaar, evenals de liquide middelen.
Het gemiddelde rendement op de liquide middelen bedraagt 1,0% (2014: 1,2%).

9. Groepsvermogen

Voor een toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de vennootschappelijke balans.

9. Groepsvermogen

10. Voorzieningen

Het verloop van de voorziening dienstjubilea in het verslagjaar was als volgt:

10. Voorzieningen
      2015     2014
Stand per 1 januari     82     75
Dotatie ten laste van winst- en verliesrekening 3     7    
Correctie dotatie 2014 ‑3          
Jubileumuitkeringen 1     -    
      ‑1     7
Stand per 31 december     81     82

De voorziening dienstjubilea is gevormd ten behoeve van toekomstige uitkeringen inzake 10- en 20-jarige dienstjubilea. De voorziening is opgenomen voor de personeelsleden, welke voor de pensioendatum het jubileum kunnen halen. Daarbij is op basis van de leeftijd van de werknemers rekening gehouden met de kans dat het dienstverband voor het bereiken van 10- en 20 jarige jubileum wordt beëindigd. De voorziening is opgenomen voor het aan de verstreken dienstjaren toe te rekenen verplichting. Van de voorziening is een bedrag van € 5.768 als kortlopend (korter dan 1 jaar) aan te merken.

11. Kortlopende schulden

11. Kortlopende schulden
      2015     2014
Belastingen en sociale            
verzekeringen   346     336  
Reservering vakantietoeslag   103     102  
Reservering vakantiedagen   99     100  
Nog te betalen kosten   85     282  
Projecten   357     376  
Crediteuren   149     288  
Pensioenen   -     1  
Vooruit ontvangen subsidie            
Provincie Drenthe   170     170  
Overige schulden   138     122  
TAFF lening Provincie Drenthe   -     1.500  
      1.447     3.277

In de kortlopende schulden is een bedrag van € 356.895 (2014: € 376.000) begrepen, zijnde de projecten, die, in de meeste gevallen, een looptijd van langer dan 1 jaar hebben.

Financiële instrumenten

Algemeen

De NOM maakt in de normale bedrijfsuitoefening gebruik van financiële instrumenten die in de balans zijn opgenomen. De NOM handelt niet in deze financiële instrumenten en heeft procedures en gedragslijnen om de omvang van het kredietrisico bij elke tegenpartij of markt te beperken. Bij het niet-nakomen door een tegenpartij van aan de NOM verschuldigde betalingen blijven eventuele daaruit voortvloeiende verliezen beperkt tot de waarde van de desbetreffende posten.

Kredietrisico

De vorderingen uit hoofde van leningen zijn niet in overwegende mate geconcentreerd bij één of enkele participaties en overige ondernemingen. Bij deze leningen is sprake van een vast rentepercentage over de gehele looptijd. De leningen worden aangehouden tot het einde van de looptijd. De onderneming heeft derhalve als beleid om geen afgeleide financiële instrumenten te gebruiken om (tussentijdse) rentefluctuaties te beheersen.

Renterisico

Het renterisico is beperkt tot eventuele veranderingen in de marktwaarde van opgenomen en uitgegeven leningen.

Marktwaarde

De marktwaarde van de in de balans verantwoorde financiële instrumenten, waaronder leningen, liquide middelen en kortlopende schulden, benadert de boekwaarde ervan.

Niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen

Claims

Tegen de onderneming en/of groepsmaatschappijen is een claim ingediend die door haar/hen worden betwist. Hoewel de afloop van deze geschillen niet met zekerheid kan worden voorspeld, wordt – mede op grond van ingewonnen juridisch advies – aangenomen dat deze geen nadelige invloed van betekenis zal hebben op de geconsolideerde financiële positie, anders dan waarvoor een voorziening is gevormd.

Optierechten

Bij een aantal participaties heeft de NOM aan medeaandeelhouders het recht van aankoop op de door de NOM gehouden aandelen verleend (call optie). Tevens heeft de NOM in sommige geval- len het recht bedongen haar aandelen aan medeaandeelhouders te kunnen verkopen (put optie). Het totaalbedrag van deze opties bedraagt ca. € 3,3 miljoen (2014: € 3,1 miljoen). De NOM heeft in 2015 geen verplichtingen bij verkoop van aandelen (2014: geen verplichtingen).

Garanties

Er zijn ultimo 2015 geen openstaande garanties.

Lease

Ultimo 2015 zijn er geen leasecontracten.

Huur

Voor het kantoorpand aan de Paterswoldseweg 810 te Groningen is per 1 november 2014 een huurovereenkomst aangegaan voor de duur van 5 jaar. De restantverplichting op balansdatum bedraagt ca. € 0,8 miljoen, waarvan ca. € 0,2 miljoen betrekking heeft op het volgende boekjaar.

Stortingsverplichtingen

Ultimo 2015 staat er een bedrag van € 10,9 miljoen aan stortingsverplichtingen gereserveerd

Toelichting op de geconsolideerde winst- en verliesrekening

Voor verwerking resultaat

Bedragen x € 1.000

12. Rente- en provisiebaten

12. Rente- en provisiebaten
      2015     2014
             
Rente leningen u/g   1.563     2.441  
Rente leningen Aanjaagfonds   172     167  
Rente leningen Pre Seed Capital   35     50  
Rente op liquide middelen   513     648  
Provisies   102     58  
Provisies Aanjaagfonds   16     12  
Provisies Pre Seed Capital   -     -  
      2.401     3.376

13. Ontvangen dividenden

Gedurende het verslagjaar is € 3.903.826 aan dividenduitkeringen ontvangen (2014: € 10.106.336).

14. Opbrengst commissariaten

In 2015 had de NOM bij 9 participaties een zetel in de Raad van Commissarissen waarvoor een vergoeding in rekening is gebracht (2014: 9).

15. Resultaat verkopen participaties

15. Resultaat verkopen participaties
        2015     2014
  Gerealiseerde opbrengst            
  verkopen participaties   274     5.458  
Af: Aanschafwaarde            
  participaties   -     1.253  
        274     4.205
Bij: Vrijval voorziening           1.046
        274     5.251

16. Beheer fondsen

De NOM ontvangt een vergoeding voor het beheer van het Doefonds, Fryslân, MKB Fonds Drenthe en het Investeringsfonds Groningen. Sinds 2015 wordt de ontvangen beheervergoeding separaat opgenomen in de geconsolideerde winst- en verliesrekening. De beheervergoeding is in 2015 uitgekomen op € 617.066 (2014: € 263.750).

17. Ministerie van Economische Zaken

De bijdrage van het Ministerie van Economische Zaken is een bijdrage in de exploitatie van het Ontwikkelingsbedrijf en bedraagt maximaal € 1.004.000 in 2015.

18. Bijdrage Provincies en Gemeenten

De provincies Groningen, Fryslân en Drenthe dragen in totaal € 568.000 bij in de exploitatie van het Ontwikkelingsbedrijf. Daarnaast dragen de provincies en gemeenten € 414.000 bij in de kosten die worden gemaakt voor acquisitie.

19. Projectfinanciering

De projectfinanciering bestaat uit de bijdrage (incl. afrekening over 2014) van de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe in het project Greenlincs (€ 600.201) en Flinc NXT (€ 46.017). Daarnaast is er een bijdrage van de provicie Drenthe in het MKB-actieprogramma (€ 55.991) ontvangen.

20. Opbrengst Detachering

In 2015 zijn twee werknemers volledig gedetacheerd aan respectievelijk TCNN en het Ministerie van Economische Zaken (t/m 15 november 2015) . De opbrengst van deze detachering bedraagt in totaal
€ 238.171.

21. Diensten aan derden

De diensten aan derden bestaan voornamelijk uit verricht projectmanagement voor derden.

22. Personeelskosten

In 2015 waren gemiddeld 38,8 FTE in dienst van de NOM, in 2014 waren dat gemiddeld 36,8 FTE. Alle personeelsleden waren werkzaam in Nederland. De personeelsomvang is als volgt te verdelen over de afdelingen:

      2015     2014
Finance     12,7     11,3
Ontwikkelbedrijf     10,9     10,1
Projecten     6,2     6,6
Overhead (incl. administratie en communicatie)     9,0     8,8
      38,8     36,8

De personeelskosten zijn als volgt te specificeren:

      2015     2014
Salarissen   3.067     2.792  
Doorbelaste            
personeelskosten   ‑450     ‑369  
Sociale lasten   474     427  
Pensioenlasten   459     438  
Uitzendkrachten   50     101  
Vergoeding woon-werk   26     30  
Overige personeelskosten   345     200  
      3.971     3.619

Van het totaal aan personeelskosten heeft € 598.393 betrekking op de gesubsidieerde projecten Greenlincs en Flinc NXT.

Bezoldiging bestuurder en Raad van Commissarissen

Bezoldiging bestuurder
In onderstaande tabel is de bezoldiging (in €) van de bestuurder weergegeven:

      2015     2014
Belastbaar loon,            
incl. sociale premies*   174.658     170.113  
Pensioenbijdrage**   29.679     42.430  
Totaal     204.337     212.543

* Inclusief 100+ compensatie regeling.
** De pensioenregeling betreft een middelloonregeling, uitgaande van pensionering op de AOW-gerechtigde leeftijd. Er is geen systeem van prestatiebonussen van kracht.

Bezoldiging commissarissen
De bezoldiging van de commissarissen bedroeg in 2015 € 72.728 (2014: € 69.087).
Ultimo 2015 waren 5 commissarissen aan de vennootschap verbonden (2014: 4).

23. Overige kosten

23. Overige kosten
      2015     2014
Algemene kosten   932     1.349  
Projectkosten   1.153     1.110  
Overige kosten   19     13  
      2.104     2.472

Onder de algemene kosten worden onder meer de kosten van huisvesting, automatisering en public relations verantwoord. De projectkosten bestaan uit de onderzoeks- en beheerkosten van het Financieringsbedrijf, de acquisitiekosten van Foreign Direct Investment en de kosten van Business Development. De overige kosten bestaan voornamelijk uit kosten voor VKF III en DPM. Van het totaal aan overige kosten heeft € 299.837 betrekking op de gesubsidieerde projecten Greenlincs en Flinc NXT.

24. Saldo van dotaties aan de voorziening voor financiële vaste activa

24. Saldo van dotaties aan de voorziening voor financiële vaste activa
      2015     2014
             
Dotatie aan voorziening voor participaties   ‑2.197     5.336  
Dotatie aan voorziening voor vorderingen op            
participaties   1.936     1.050  
Dotatie aan voorziening voor overige            
vorderingen   617     186  
Dotatie aan voorziening Aanjaagfonds   835     310  
Dotatie aan voorziening Pre Seed Capital   104     80  
Dotatie voorziening dubieuze debiteuren            
m.b.t. participaties   -     -  
      1.295     6.962

Transacties met verbonden partijen

Van transacties met verbonden partijen is sprake wanneer een relatie bestaat tussen de onderneming, haar deelnemingen en hun bestuurders en leidinggevende functionarissen.

Er hebben zich geen transacties met verbonden partijen voorgedaan op niet zakelijke grondslag.

Toelichting op het geconsolideerd kasstroomoverzicht

Toelichting op de kasstromen
Het saldo liquide middelen van de NOM is gedurende het boekjaar 2015 met € 17,9 miljoen gedaald, tot € 40,9 miljoen, met name als gevolg van een dividenduitkering aan de aandeelhouders en een gestegen uitzettingenniveau. De operationele activiteiten laten een positieve kasstroom zien van € 2,7 miljoen.

 

Enkelvoudige balans

      2015     2014
Activa            
Materiële vaste activa            
Inventaris 26   123     146  
      123     146
             
Financiële vaste activa            
Participaties 27   18.689     10.496  
Vorderingen op participaties 28   9.373     8.037  
Overige leningen u/g 29   -     640  
Aanjaagfonds 30   1.432     1.438  
Pre Seed Capital Faciliteit 31   129     270  
Deelnemingen 32   19.682     19.624  
      49.305     40.505
Vlottende activa            
Vorderingen en overlopende activa 33   2.257     1.883  
Liquide middelen 34   36.642     43.299  
      38.899     45.182
             
Totaal activa     88.327     85.833
             
Passiva            
Eigen Vermogen            
Gestort en opgevraagd kapitaal 35   51.899     51.899  
Overige reserves 36   17.565     18.557  
Onverdeelde winst 37   2.815     9.010  
      72.279     79.466
Voorzieningen            
Personeelsvoorzieningen 38     81     81
             
Kortlopende schulden 39     15.967     6.286
             
Totaal passiva     88.327     85.833

Enkelvoudige winst- en verliesrekening

      2015     2014
             
Resultaat uit deelnemingen   58     628  
Overige baten en lasten   2.757     8.382  
Resultaat voor en na belasting     2.815     9.010

Toelichting behorende tot de enkelvoudige jaarrekening 2015

De enkelvoudige jaarrekening maakt deel uit van de jaarrekening 2015 van de onderneming. Ten aanzien van de enkelvoudige winst- en verliesrekening van de onderneming is gebruik gemaakt van de vrijstelling ingevolge artikel 2:402 BW.

Voor zover posten uit de enkelvoudige balans en enkelvoudige winst- en verliesrekening hierna niet nader zijn toegelicht, wordt verwezen naar de toelichting op de geconsolideerde balans en winst- en verliesrekening.

Vergelijking met voorgaand jaar

De gehanteerde grondslagen van waardering, van resultaatbepaling en van presentatie zijn ongewijzigd ten opzichte van vorig jaar, zoals opgenomen in de toelichting behorende tot de geconsolideerde jaarrekening.

Grondslagen voor de waardering

Grondslagen voor de waardering van activa en passiva en de resultaatbepaling
De grondslagen voor de waardering van activa en passiva en de resultaatbepaling zijn gelijk aan die voor de geconsolideerde balans en winst- en verliesrekening, met uitzondering van het volgende:

Grondslagen voor de waardering

Resultaat deelnemingen
Het aandeel in het resultaat van ondernemingen waarin wordt deelgenomen omvat het aandeel van de onderneming in de resultaten van deze deelnemingen.

 

Toelichting op de enkelvoudige balans

26. Inventaris

Voor een toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de geconsolideerde balans.

27. Participaties

Het verloop van de participaties was als volgt:

        2015     2014
  Verkrijgingswaarde per            
  1 januari     40.907     39.036
Bij: Nieuwe participaties 2.993   4.301  
  Uitbreidingen / conversies 3.150     625    
      6.143     4.926  
Af: Faillissementen /            
  afboekingen 819     1.802    
  Vervreemde participaties 200     1.253    
      1.019     3.055  
        5.124     1.871
  Nominaal bedrag            
  per 31 december     46.031     40.907
Af: Voorziening     27.342     30.411
        18.689     10.496

Het verloop van de voorziening op de participaties was als volgt:

        2015   2014
               
  Voorziening per 1 januari     30.411     27.718
Bij: Dotatie t.l.v. resultaat i.v.m. waardeveranderingen ‑2.250     5.540    
      ‑2.250     5.540  
Af: Vrijval door            
  desinvesteringen /            
  afboekingen /            
  faillissementen 819     2.847    
      819     2.847  
        ‑3.069     2.693
  Voorziening            
  per 31 december     27.342     30.411

28. Vorderingen op participaties

Dit betreffen converteerbare achtergestelde leningen verstrekt in combinatie met een participatie in het aandelenkapitaal. Het verloop van deze post was in het verslagjaar als volgt:

28. Vorderingen op participaties
        2015     2014
  Nominaal bedrag            
  per 1 januari     16.856     15.302
Bij: Nieuwe leningen 2.363     2.896    
  Uitbreiding leningen 2.998     776    
  Bijgeschreven rente 776     724    
      6.137     4.396  
Af: Aflossingen 2.303     1.266    
  Herrubricering lening -     -    
  Doorplaatsing / conversie -     -    
  Afboekingen /            
  faillissementen 388     1.576    
      2.691     2.842  
        3.446     1.554
  Nominaal bedrag            
  per 31 december     20.302     16.856
Af: Voorziening     10.929     8.819
        9.373     8.037

Het verloop van de voorziening op de vorderingen was als volgt:

        2015   2014
               
  Voorziening per 1 januari     8.819     9.328
Bij: Dotatie t.l.v. resultaat i.v.m. waardeveranderingen 2.110     1.056    
      2.110     1.056  
Af: Vrijval door            
  desinvesteringen /            
  afboekingen /            
  faillissementen -     1.565    
      -     1.565  
        2.110     ‑509
  Voorziening            
  per 31 december     10.929     8.819

29. Overige leningen u/g

Het verloop van de participaties was als volgt:

29. Overige leningen u/g
        2015     2014
  Nominaal bedrag per            
  1 januari     6.188     5.179
Bij: Nieuwe leningen -     -    
  Uitbreiding leningen -     10    
  Bijgeschreven rente 1.261     1.024    
      1.261     1.034  
Af: Aflossingen 75     25    
  Afboekingen /            
  faillisementen -     -    
      75     25  
        1.186     1.009
  Saldo per 31 december     7.374     6.188
Af: Voorziening     7.374     5.548
        -     640

Dit betreft achtergestelde leningen aan bedrijven waarin de NOM niet participeert in het aandelenkapitaal.

Het verloop van de voorziening op de overige leningen u/g was als volgt:

        2015     2014
               
  Voorziening per 1 januari     5.548     5.145
Bij: Dotatie t.l.v. resultaat i.v.m. waardeveranderingen 1.826     403    
      1.826     403  
Af: Vrijval door            
  desinvesteringen /            
  afboekingen /            
  faillissementen -     -    
      -     -  
        1.826     403
  Saldo per 31 december     7.374     5.548

Een overzicht van de participaties en leningen u/g per 31 december 2015 is vermeld in de bijlagen.

30. Aanjaagfonds

Voor een toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de geconsolideerde balans.

31. Pre Seed Capital Faciliteit

Voor een toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de geconsolideerde balans.

32. Deelnemingen

De deelnemingen in VKF III B.V., DPM B.V., POG B.V. en het IFNN B.V. worden gewaardeerd tegen netto vermogenswaarde. Het verloop gedurende het boekjaar was als volgt:

32. Deelnemingen
        2015     2014
               
  Stand per 1 januari   19.624     22.477  
Bij: Resultaat deelnemingen   58     628  
  Liquidatie VKFII   -     ‑3.481  
  Saldo per 31 december     19.682     19.624

33. Vorderingen en overlopende activa

33. Vorderingen en overlopende activa
      2015     2014
Te vorderen van            
subsidiënten inzake            
apparaatskosten   138     120  
Debiteuren   459     456  
Projecten   507     794  
Pensioenen   45     -  
Te ontvangen interest op liquide middelen   379     399  
Vordering op IFNN   354        
Overige vorderingen   375     114  
      2.257     1.883

34. Liquide middelen

Voor een verklaring van de mutatie van het saldo liquide middelen wordt verwezen naar het geconsolideerd kasstroomoverzicht. In de liquide middelen zijn de volgende deposito’s begrepen:

34. Liquide middelen
Looptijd tot 2015 2014
31 december 2015 € 2,3 miljoen € 9,2 miljoen
31 december 2015   € 2,5 miljoen
31 december 2015   € 1,6 miljoen
31 december 2015 € 4,2 miljoen  
31 december 2015 - € 5,1 miljoen
31 december 2015 - € 5,0 miljoen
31 december 2015 - € 5,1 miljoen
31 december 2015 € 15,2 miljoen  
17 januari 2017 € 4,8 miljoen € 4,8 miljoen
17 februari 2017 € 4,3 miljoen € 4,3 miljoen
11 september 2017 € 5,2 miljoen € 5,2 miljoen
  € 36,0 miljoen € 42,8 miljoen

De deposito’s zijn direct opeisbaar evenals de overige liquide middelen.

Het gemiddelde rendement op de liquide middelen bedraagt 1,0% (2014: 1,2%).

Passiva

35. Gestort en opgevraagd kapitaal

35. Gestort en opgevraagd kapitaal
Aandelen A nominaal € 453,78 39.941
Preferente aandelen B nominaal € 453,78 11.958
  51.899

De verdeling van het aandelenkapitaal per 31 december 2015 is als volgt:

Staat der Nederlanden 99,97%
Provincie Groningen 0,01%
Provincie Fryslân 0,01%
Provincie Drenthe 0,01%
  100,00%

36. Overige reserves

36. Overige reserves
        2015     2014
               
  Saldo begin boekjaar     18.557     16.161
Bij: Winstbestemming: resultaat            
  voorgaand jaar   9.010     2.396  
        9.010     2.396
Af: Dividenduitkering   10.002     -  
        10.002     -
  Saldo per 31 december     17.565     18.557

37. Onverdeelde winst

Het verloop in het verslagjaar is als volgt:

37. Onverdeelde winst
        2015     2014
  Stand per 1 januari     9.010     2.396
Af: Winstbestemming   9.010     2.396  
Bij: Resultaat boekjaar   3.129     9.010  
        ‑5.881     6.614
  Saldo per 31 december     3.129     9.010

38. Personeelsvoorzieningen

Voor een toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de geconsolideerde balans.

39. Kortlopende schulden

39. Kortlopende schulden
      2015     2014
Belastingen en sociale            
verzekeringen   346     336  
Reservering vakantietoeslag   103     102  
Reservering vakantiedagen   99     100  
Nog te betalen kosten   85     282  
Projecten   357     376  
Crediteuren   149     253  
Overige schulden   5     12  
Pensioenen   -     1  
Rekening courant VKF III   14.823     4.824  
      15.967     6.286

Niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen

Claims

Tegen de onderneming en/of groepsmaatschappijen is een claim ingediend die door haar/hen worden betwist. Hoewel de afloop van deze geschillen niet met zekerheid kan worden voorspeld, wordt – mede op grond van ingewonnen juridisch advies – aangenomen dat deze geen nadelige invloed van betekenis zal hebben op de geconsolideerde financiële positie, anders dan waarvoor een voorziening is gevormd.

Optierechten

Bij een aantal participaties heeft de NOM aan medeaandeelhouders het recht van aankoop op de door de NOM gehouden aandelen verleend (call optie). Tevens heeft de NOM in sommige gevallen het recht bedongen haar aandelen aan medeaandeelhouders te kunnen verkopen (put optie). Het totaalbedrag van deze opties bedraagt ca. € 3,2 miljoen (2014: € 3,0 miljoen). De NOM heeft in 2015 geen verplichtingen bij verkoop van aandelen (2014: geen verplichtingen).

Garanties

Er zijn ultimo 2015 geen openstaande garanties.

Lease

Ultimo 2015 zijn er geen leasecontracten.

Huur

Voor het kantoorpand aan de Paterswoldseweg 810 te Groningen is per 1 november 2014 een huurovereenkomst aangegaan voor de duur van 5 jaar. De restantverplichting op balansdatum bedraagt ca. € 0,8 miljoen, waarvan ca. € 0,2 miljoen betrekking heeft op het volgende boekjaar.

403-verklaring

Inzake alle 100% geconsolideerde deelnemingen is een 403-verklaring afgegeven.

Stortingsverplichtingen

Ultimo 2015 staat er een bedrag van € 10,9 miljoen aan stortingsverplichtingen gereserveerd.

Toelichting op de vennootschappelijke winst- en verliesrekening

Gemiddeld aantal werknemers

Gedurende het jaar 2015 waren er gemiddeld 40 medewerkers in dienst (2014: 43,5).

 

Het resultaat uit deelnemingen betreft het saldo van de resultaten van Venture Kapitaal
Fonds III B.V., B.V. Drentse Participatiemaatschappij, Participatiemaatschappij Ondernemend Groningen B.V. en InnovatieFonds Noord-Nederland B.V.

 

 


Groningen, 27 mei 2016

Directie
Drs. S. Jansen




 

Raad van Commissarissen
Prof. dr. ir. R. Rabbinge (voorzitter)
J.E. de Vries
Drs. J. Kruse
B.P. Woldring
Mr. S.E. Korthuis